In Dreams

Limos

May isang oras na yata ako sa pila ng may lumapit sa akin na batang babae. "P’enge po ng pera. Pambili po ng pagkain." Siguro napansin niya ang suot ko at ang dala kong bag. Napag-isip ako. Bibigyan ko ba ang batang ito?

Lumaki ako sa pamilyang mapagbigay sa kapwa. Pero lilinawin ko lang: hindi kami milyonaryo. Kung ano man ang yamang pinakikinabangan namin ngayon ay dahil sa sipag at tiyaga ng aking mga magulang. Magugulat siguro ang marami sa mga kaibigan ko kung malalaman ninyong dating nagtrabaho sa bukid, namasukan sa Aristocrat, at nangalesa ang tatay ko para makapag-aral siya. Sa tulong at awa ng Diyos, naging maganda ang buhay niya. Masuwerte talaga kaming magkakapatid dahil hindi namin naranasan ang hirap na pinagdaanan ng aming mga magulang. Kaya naman ganun kahalaga sa amin ang pagiging matulungin sa kapwa. Kaya imbes na isang magarang handaan sa hotel, nagpasiya akong sa orphanage magdiwang ng debut. Kaya nga siguro di nakapagtatakang paggagamot ang pinili kong propesyon. Pero bakit di ko na lang bigyan ang batang nakatayo sa harap ko?

Alam niyo siguro yung kasabihan sa ingles: “Give a man a fish; you have fed him for today. Teach a man to fish; and you have fed him for a lifetime.” Naipamulat sa akin na malaki ang pagkakaiba ng pagiging matulungin sa pagbibigay limos. Huwag daw magbigay sa mga naglilimos sa kalsada dahil mamimihasa silang umasa na lang sa limos. Hindi na sila magsisikap magtrabaho. Ang sabi pa ay may sindikato pa ito. Hindi naman sa mga bata napupunta ang pera. At ang mga magulang. Hindi ba responsibilidad nila ang mga musmos nilang anak? Tama bang hayaan nila ang mga anak nilang maglaboy kung saan-saan?

Tinanong ko ang bata, "Nasaan ba ang nanay mo? Ang tatay mo?" Gusto ko pa sana siyang usisain pero naisip kong huwag na. Hindi niya ito kasalanan. Itiniklop ng bata ang nakataas niyang palad. "Nasa bahay po." "Sa kanila ka humingi ng pera. Dapat sila ang nagpapakain sa iyo." Hindi ko alam kung naintindihan niya ang mga sinabi ko. Nakita ko ang simangot niya sa mukha habang naglakad papalayo. Mukhang ganito na ang nakasanayan niyang buhay at hindi ko ito mababago kahit maghapon ko pa siyang kausapin. Hindi ko inaasahang maintindihan niya ang kasakimang ipinakita ko sa kanya. Nasa kanya na iyon kung isipin niyang masama akong tao. Tahimik ko na lamang siyang pinagdasal: Kayo na po ang bahala sa kanya…

Isa ito sa mga isyung makabuluhan para sa akin. Napag-isip ako dahil ganito ang magiging buhay ko sa darating na mga taon. Sa aking naging karanasan noong internship at pre-residency, napapatagal at nakokompromiso ang pagpapagamot ng pasyente dahil sa kakulangan ng perang panglaboratoryo at pambili ng gamot.  Marami sa kanila ang galing sa malalayong lugar na pinilit makapunta sa PGH dahil akala nila libre ang gamot dito. Sa PGH, kahit may "white card" ang pasyente, may bayad pa rin ang mga laboratoryo at gamot. Isipin niyo na lang, dadating sila sa ospital na malubha na o naghihingalo ang pasyente. Lilinyahan ang anak nila, (minsan tinutubo), kukunan ng dugo. Bibigyan sila ng mga request para sa laboratoryo at mga riseta para sa mga gamot, habang ipinapaliwanag kung para saan ang mga ito. Hindi mo alam kung maiinis ka o maaawa dahil matapos mong magsalita, ayun, nakatayo pa rin sila sa harap mo. Hindi mo alam kung narinig o naintindihan ba nila. Ang iba nakatitig lang sa iyo, ang iba nakatingin sa papel, ang iba nakatungo. Tatanungin niyo sila. Ang sasabihin, "E, wala po kasi kaming pera." Madalas na nangyari sa akin na ako na ang sumalo ng pambayad sa mga laboratoryo ng mga pasyente. Alam kong hindi dapat ganun. Madalas akong pagsabihan ng mga kaibigan ko. Naiintindihan ko at sinusubukan ko namang magbago. Para na rin kasing paglilimos ito, diba? May mga bantay ngang dahil alam nilang magbibigay ka rin, sinasabi nilang wala na silang pera. Sinasabihan ko rin naman ang mga nanay at tatay na gumawa sila ng paraan. Pero mahirap para sa akin ang hayaan na lang sila, lalo pa’t buhay ng pasyente ang nakataya. Madalas nananaig ang awa. Umabot ako sa puntong isang daan na lang ang naiwang pera ko. Hindi naman ako naghihinayang dahil masaya ang pakiramdam ng nakatulong sa kapwa. Pero hanggang saan nga ba dapat tayo tumulong? Ano nga ba ang tama o mali?

(Sa mga susunod na blog, susubukan kong magsulat sa Tagalog. Wala lang.)

Kelan lang, pumunta ako sa Quezon City Hall para kumuha ng NBI clearance. Dapat pala maaga akong nagpunta dahil mahaba na ang pila. Medyo kinabahan ako dahil  bukod sa unang pila, may 5 pang himpilan. May lakad pa ako sa hapon (manonood kami ng Harry Potter!) at di ko alam kung matatapos ako agad. Sinabi ko na lang sa sarili ko, Bahala na, at hinanap ang dulo ng pila. Humigit-kumulang 30 tao ang nauna sa akin. Orange ang kulay ng t-shirt ng lalaking nasa harap ko. Tumingin ako sa mga taong nakapaligid sa akin. Iba’t-ibang klaseng tao ang nandoon. Halos lahat may hawak na plastic envelope na may lamang mga papeles: bio-data, police clearance, atbp. Naisip ko, ito ang mga manggagawang PInoy. Tinitiis ang tumitinding init ng araw at ang pag-asim ng sikmura. At kasama ako sa kanila! Hindi ko alam pero nakaramdam ako ng tuwa. Uy, excited. Isa na namang magandang karanasan ito para sa akin. Biglang sumagi si isip ko ang kantang Pinoy ako, pinoy tayooo… Natigilan ako. Yuck, ang J. Napangiti na lang ako sa sarili. Sana walang nakapansin sa akin at baka isipin pa nilang may tama ako. Grabe ang init noon. Masuwerte at matalino ang mga nagdala ng pamaypay. Naisip ko, Naku, sana wala namang himatayin dito. Kahit duktor ako (handang tumulong sa sinumang bumulagta), ayoko atang masabak sa ganung sitwasyon sa panahong iyon, sa lugar na iyon. Ako ata ang hihimatayin. Dapat pala nagbaon ako ng kendi. Napansin kong may mamang nagbebenta ng mga kendi sa may silong. Ang galing mo, mama. Binuklat ko ang dalang librong The Camino para hindi mainip. (Ganun kasi ako, pag alam kong may pila ang pupuntahan ko, lagi akong nagdadala ng libro.) Hindi ko kinayang magbasa nang tuloy-tuloy dahil sa init kaya paminsan-minsan, tumitigil ako’t napapalingon sa paligid. Linoko ako ng pinsan kong magpatulong na lang kami. Magpalakad sa loob. Baka raw abutin kami hanggang hapon. Hindi ako pumayag. Minsan ko lang gagawin ito. Gusto kong maranasan ito ng walang daya. Nakita kong may mga dumating na mukhang mayaman. Magaganda ang suot, naka-gel ang buhok o kaya may make-up ang mukha. Mukhang may hinahanap sila. Hmm, sino kaya?… Mabagal ang pag-usad ng pila. Maya-maya may lumabas na mama galing sa loob, may hawak na resibo at tinawag ang mga pangalan dito. May mga taong alam kong kakarating pa lang ay doon na agad sa pangalawa’t pangatlong estasyon pinapunta (yung may fingerprinting). Tinuro sila sa akin ng pinsan ko. "Tingnan mo sila. Tapos na agad." Para bang may gustong iparating. Hay, hayaan mo sila. Napansin kong may bahid na ng pawis ang t-shirt ng nasa tapat ko. Hindi pa naman siya nangangamoy kaya okay lang. Nagpatuloy na lang ako sa pagbabasa…